Agresja

 

Agresja jest to działanie skierowane przeciwko ludziom lub przedmiotom wywołującym u jednostki niezadowolenie lub gniew. Jej celem jest wyrządzenie krzywdy przedmiotowi agresji. Często agresja jest odpowiedzią na frustrację. Zachowanie agresywne dzieci bywa niekiedy wywołane przez nieodpowiedni stosunek wychowawcy lub rodziców do nich, polegający na braku życzliwości, szacunku, zbytniej surowości lub nadużywania kar (W.Okoń, 1996, s.14).

W wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym agresja jest najczęstszą bezpośrednia reakcją dziecka na trudności czy problemy. Agresja może przejawiać się w każdym zachowaniu prowadzącym do zaszkodzenia komuś, wyrządzenia krzywdy innej osobie, czy do zniszczenia cudzej własności, może to być zarówno niszczenie własnych rzeczy osobistych, zabawek oraz uszkadzanie własności innych.

Agresja staje się poważnym problemem wychowawczym wtedy, gdy w agresywność charakteryzującą się powtarzalnością zachowań destrukcyjnych. Do agresywnych reakcji dziecięcych należy również bunt i protest, których przejawem jest negatywizm. Biorąc pod uwagę formę i funkcje agresji możemy wyróżnić kilka jej typów: agresję słowną, fizyczną, instrumentalną i wrogą, inaczej zwaną agresją odwzajemnioną. Pierwsza z nich, agresja słowna obejmuje przezywanie, dokuczanie, groźby, fizyczna to bicie, kopanie i gryzienie. Zachowania agresywne, których celem jest otrzymanie czegoś, na przykład odepchnięcie dziecka od pożądanego przedmiotu, osoby, nazywamy agresją instrumentalną. Natomiast agresja skierowana na zadanie komuś bólu lub wyrządzenie krzywdy to agresja wroga lub agresja odwzajemniona, jedynie wówczas, gdy jest ona odpowiedzią na agresję ze strony drugiej osoby. Agresja fizyczna i instrumentalna występują najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym, natomiast agresja słowna i wroga pojawia się u dzieci osiągających wiek szkolny (O.Lipkowski, 1971, ss.169-170).

Jeśli dziecko za pomocą agresji osiągnie zamierzony cel, wówczas zachowania te będą nasilały się i powtarzały. Często agresja dzieci wywodzi się z ich kontaktów z rodzicami i rodzeństwem. Faktem jest iż rodzice dzieci agresywnych wykorzystują więcej siłowych sposobów utrzymania dyscypliny i stosują zazwyczaj kary cielesne niż słowne wyjaśnienia i wytłumaczenia (Tamże, s.171 ).

Rezultatem jest naśladowanie przez dziecko tego co widzi, czyli agresji wypływającej z zachowań rodziców w stosunku do nich samych, do dziecka i w stronę otoczenia oraz promowanie agresji poprzez sposób kontaktowania się rodziców i dzieci. Jednak najbardziej oczywistą przyczyną powstawania u dzieci zachowań agresywnych jest oglądanie telewizji i naśladowanie aktów przemocy w niej widzianych. Zwiększa to prawdopodobieństwo występowania wszystkich form agresji, także podwyższa się tolerancja na agresję, co może spowodować po krótkim czasie, że dziecko będzie się nią mniej przejmowało. Agresywne dzieci wyróżniają się wśród swoich rówieśników niższym poziomem moralnego rozumowania, okazują mniej empatii, mają deficyt w zakresie zdolności odczytywania społecznych wskazówek otoczenia (Tamże, s.172).

 

Magdalena Graj

Przedszkole nr 10 im. Misia Uszatka

w Koszalinie

 

 

 

Literatura:

 

Lipkowski O., Dziecko społecznie niedostosowane i jego resocjalizacja, Warszawa 1971

Okoń W., Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa 1996