Jak pracować z dzieckiem nadpobudliwym ruchowo

JAK PRACOWAĆ Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO

 

Podejmując próby właściwego kierowania aktywnością dziecka należy pamiętać o pewnych ogólnych zasadach pedagogicznych, które w wychowaniu dziecka nadpobudliwego są szczególnie ważne.

Istotną zasadą jest to, aby cel, do którego ma prowadzić działanie dziecka, nie był zbyt odległy – chwiejna uwaga dzieci nadpobudliwych kieruje ich zainteresowania na coraz to nowe tory. Staje się to przyczyną zapominania, co dzieci uważają za całkowite wytłumaczenie wypełniania zadania, a co jest nie do przyjęcia dla dorosłych. Dlatego im bliższy będzie postawiony cel lub termin, tym większa pewność, że polecenie zostanie wykonane, praca zakończona.

Istotnym warunkiem są również konsekwentne przyzwyczajenia i wdrażanie dziecka do finalizowania każdego przedsięwzięcia. Ważnym elementem wychowania dzieci nadpobudliwych jest stała kontrola i przypominanie o przyjętych na siebie zobowiązaniach.

Wdrażanie dziecka do wypełniania obowiązków poprzez kontrolę powinno odbywać się w atmosferze pozbawionej napięć emocjonalnych, jako fakt naturalny nie wywołujący w dziecku lęku i poczucia winy oraz nie powodujący sytuacji konfliktowych. Jednak zarówno odległość celów działania jak i zakres powierzonych obowiązków oraz system kontroli, muszą zmieniać się z wiekiem i być dostosowane do możliwości i poziomu rozwoju dziecka. Rozluźnienie kontroli, rozszerzenie obowiązków i ich terminów musi następować wolno, gdyż prawidłowe nawyki wytwarzają się trudniej i są mniej trwałe. Od najmłodszych lat należy regulować reakcje emocjonalne poprzez wprowadzenie elementów angażujących funkcje poznawcze. Może to być w postaci zainteresowania dziecka czymś nowym lub skłonienia do refleksji przez odpowiednie zachowanie dorosłych np. brak reakcji na wybuch gniewu, albo pobudzenie myślenia przez racjonalizowanie sytuacji, która wywołała nadmierną reakcję emocjonalną. Tego rodzaju trening stosowany w wychowaniu już bardzo wcześnie musi się łączyć z ogólną spokojną atmosferą w środowisku, równowagą osób otaczających, a więc z ograniczeniem liczby bodźców emocjonalnych. Ważne jest ażeby zaoszczędzić niepotrzebnych bodźców, lecz nie chronić przed nimi, co najczęściej przybiera formę ustępliwości i podporządkowania rodziców impulsywnemu dziecku. W momentach napięć emocjonalnych dochodzi często do reakcji uporu. Rodzice usiłują go przełamać sądząc, że na tym polega stanowczość i konsekwencje postępowania. Rozpoczyna się walka, w której obie strony wyczerpują się psychicznie. Wówczas układ nerwowy dziecka jest dodatkowo pobudzony. Należy ciągle pamiętać, że nasze wychowanie powinno przeciwdziałać tym zmianom, ma równoważyć funkcje układu nerwowego. Dlatego też wszelkie drastyczne środki wychowawcze jak kary fizyczne, izolacje pod zamknięciem, agresja słowna dorosłych w postaci awantur i krzyków, długotrwałe dyskusje i walki jedynie sprawę pogarszają. Biorąc pod uwagę reakcje dziecka nadpobudliwego należy czuwać nad organizacją jego pracy. W domu powinno ono pracować w spokojnych warunkach, zapewniających możliwość maksymalnej mobilizacji i skupienia z uwzględnieniem krótkich przerw poświęconych wypoczynkowi i odprężeniu. Bardzo ważne jest umiejętne organizowanie czasu wolnego przez rodziców w domu. Rodzice i nauczyciele powinni podsuwać dziecku zajęcia z zakresu majsterkowania, malowania, modelarstwa, a szczególnie z wychowania fizycznego. Są to dziedziny działalności wyrabiające pilność, wytrwałość, dokładność, staranność, cierpliwość i samokontrolę. Wyzwalają one wzmożoną aktywność i inicjatywę, uczą współżycia i współdziałania z innymi. Warunkiem dobrej pracy wychowawczej jest przede wszystkim przestrzeganie zasady całkowitej akceptacji dziecka niezależnie od formy jego zachowania. Zasada życzliwości, akceptacji, a także szacunku do tego co dziecko wyraża, powinna być postawą każdego kontaktu. Nauczyciel w celu podjęcia właściwych oddziaływań wychowawczych na dziecko winien przeprowadzić obserwację i wywiad, a następnie postawić diagnozę psychologiczną i pedagogiczną we współpracy z psychologiem, lekarzem specjalistą i rodzicami. Dostrzegając poważne znaczenie oddziaływania pedagogicznego i wychowawczego na dziecko nadpobudliwe psychoruchowe, nauczyciel winien starać się prowadzić pedagogizację rodziców w formie konsultacji indywidualnych, a także pomagać dzieciom przystosować się do zgodnego współżycia w zespole.

Opracowała:
Bożena Zaremba